Sınav Yaklaşırken Ailelerin Kaçınması Gereken Davranışlar
İçindekiler
- 1Sınav Yaklaşırken Ailelerin Tutumu Neden Önemlidir?
- 2Sınava Hazırlanan Öğrenciye Ailesi Nasıl Yaklaşmalı?
- 3Sınav Yaklaşırken Ailelerin Kaçınması Gereken Davranışlar Nelerdir?
- 4Sürekli “Ders Çalış” Demek Öğrenciyi Nasıl Etkiler?
- 5Çocuğunuzu Başka Öğrencilerle Kıyaslamak Neden Doğru Değildir?
- 6Deneme Sonuçlarına Aşırı Tepki Vermekten Neden Kaçınılmalı?
- 7Sınav ve Üniversite Hedefleri Konusunda Baskı Kurulmamalı mı?
- 8Sınav Hakkında Sürekli Konuşmak Öğrenciyi Nasıl Etkiler?
- 9Aileler Öğrencinin Motivasyonu Düştüğünde Nasıl Yaklaşmalı?
Sınava kalan süre azaldıkça öğrencinin gündemi denemeler, eksik konular ve yetişmeyen planlarla dolabilir. Aynı dönemde aile de çocuğu için iyi bir sonuç alınmasını ister ve yardımcı olmaya çalışır. Fakat iyi niyetle söylenen bazı sözler, öğrencinin üzerinde yeni bir yük oluşturabilir. Evde sürekli sınavdan bahsedilmesi, deneme sonuçlarının sorgulanması veya başka öğrencilerin örnek gösterilmesi destek vermekten çok baskı hissettirebilir.
Sağlıklı sınav döneminde aile tutumu, öğrenciyi tamamen kendi hâline bırakmak demek değildir elbette. Ailenin görevi çalışma programını yönetmek değil; öğrencinin düzenini sürdürebileceği sakin, güvenli ve öngörülebilir bir ortam oluşturmaktır. Bunun için hangi davranışların işe yaradığını bilmek kadar, hangi davranışlardan uzak durulması gerektiğini bilmek de hem veliler hem de öğrencileri adına önemlidir.
Sınav Yaklaşırken Ailelerin Tutumu Neden Önemlidir?
Öğrenci sınava yalnızca konu çalışması ile hazırlanmaz. Belirsizlik, beklenti, zaman baskısı ve başarısız olma korkusu da sürecin içindedir. Evde karşılaştığı tepkiler bu duyguların şiddetini etkileyebilir. Her yanlışında eleştirilen bir öğrenci, deneme çözmeyi eksiklerini görmek için kullanılan bir çalışma aracı olarak değil, ailesine hesap vereceği bir sınav olarak algılamaya başlayabilir.
Sınav döneminde ebeveyn tutumu sakin ve tutarlı olduğunda öğrenci zorlandığı noktaları daha rahat sizlerle paylaşır. Ailesinin sevgisini bir puana bağlamadığını bilmek, kötü geçen bir günün ardından yeniden çalışmaya dönmesini kolaylaştırır. Bu, öğrencinin hiç gerilmeyeceği ya da her zaman motive olacağı anlamına gelmez. Ama yaşadığı düşüşü saklamadan konuşabileceği bir ev ortamı, toparlanması için sağlam bir zemin oluşturur.
Sınava Hazırlanan Öğrenciye Ailesi Nasıl Yaklaşmalı?
Sınava hazırlanan öğrenciye yaklaşırken önce neye ihtiyaç duyduğunu sormak gerekir. Bazı öğrenciler deneme sonrasında konuşmak isterken bazı öğrenciler ise kendi anlatmadıkça konuşulmamasını tercih eder. Öğrencinin çalışmalarına saygı göstermek, her kararını onaylamak değil; onunla konuşmadan programına müdahale etmemektir.
Sınav döneminde aile desteği günlük hayatın küçük ayrıntılarında da görülür. Evde mümkün olduğunca sakin bir çalışma alanı sağlamak, temel sorumlulukları paylaşmak, uyku saatlerine saygı göstermek ve öğrencinin kısa molalar verdiğinde suçluluk hissetmesine neden olmamak önemlidir. Aile kendi kaygısını öğrenciye tekrar tekrar aktarmadığında, öğrenci enerjisini ailesini sakinleştirmeye değil hazırlığına ayırabilir.
Çocuğunuzun sınava hazırlık sürecini daha öncesinde bu süreci deneyimleyip başarıyla tamamlayan kişilerden öğrenci koçluğu sisteminden faydalanarak daha verimli hale getirebilirsiniz.
Sınav Yaklaşırken Ailelerin Kaçınması Gereken Davranışlar Nelerdir?
Tek bir cümle bütün öğrencileri aynı biçimde etkilemez. Yine de sınav yaklaştıkça sık tekrarlanan bazı davranışlar evdeki gerginliği artırır ve iletişimi zorlaştırır. Ailelerin özellikle şu tutumlara dikkat etmesi gerekir:
Öğrenci çalışırken veya mola verirken sürekli kontrol etmek,
Her konuşmayı derslere, netlere ve sıralamaya bağlamak,
Akrabaların ya da arkadaşların çocuklarıyla kıyaslamak,
Tek bir deneme sonucunu genel başarının göstergesi saymak,
Üniversite ve bölüm seçimini tehdit veya pazarlık konusu yapmak,
Kaygıyı küçümsemek ya da öğrenciyi yalnızca olumlu düşünmeye zorlamak.
Sınav sürecinde aile desteği oldukça önemlidir, elbette pasif kalınmamalıdır. Aile yine sınırlar koyabilir, sorumlulukları hatırlatabilir ve gerektiğinde öğrencinin planını konuşabilir. Farkı yaratan nokta; bunu sürekli gözetim, korkutma veya utandırma yoluyla değil, karşılıklı konuşarak yapmaktır.
Sürekli “Ders Çalış” Demek Öğrenciyi Nasıl Etkiler?
“Ders çalış” sözü ara sıra yapılan bir hatırlatma olduğunda bazı öğrenciler için sorun yaratmayabilir. Ancak öğrenci masadan her kalktığında, telefonuna her baktığında veya ailesiyle aynı odaya her girdiğinde bu cümleyi duyuyorsa zamanla etkisini kaybeder. Öğrenci zaten yapması gerekeni bildiği hâlde kendisine güvenilmediğini düşünebilir. Bazı öğrenciler buna öfkeyle, bazıları ise çalışmayı tamamen erteleyerek karşılık verir.
Sürekli hatırlatmak yerine belirli bir zamanda kısa bir plan konuşması yapılabilir. “Bugün ne çalışacaksın?” yerine “Bu hafta planında zorlandığın bir yer var mı?” diye sormak daha az denetleyici bir dil kurar. Çalışma başlamıyorsa yalnızca isteksizliğe odaklanmak yerine uykusuzluk, konu eksiği, yoğun kaygı veya gerçekçi olmayan program gibi nedeni araştırmak gerekir.
Çocuğunuzu Başka Öğrencilerle Kıyaslamak Neden Doğru Değildir?
“Arkadaşın senden daha çok çalışıyor” veya “Kuzenin şu kadar net yaptı” gibi karşılaştırmaların motive edici olduğu düşünülebilir. Oysa öğrenciler aynı bilgi düzeyine, çalışma hızına, okula ve yaşam koşullarına sahip değildir. Kıyaslama, öğrencinin dikkatini kendi gelişiminden alıp başkasının sonucuna yöneltir. Bir süre sonra hedef, eksiklerini kapatmak değil ailesinin gözünde yetersiz görünmemek olabilir.
Daha anlamlı karşılaştırma öğrencinin kendi önceki performansıyla yapılır. Geçen ay çözemediği bir soru türünü artık yapabilmesi, denemede süreyi daha iyi kullanması veya düzenli çalışmaya dönmesi görünür hâle getirilebilir. Böylece övgü yalnızca yüksek puana değil, ilerlemeyi sağlayan davranışlara da verilir.
Deneme Sonuçlarına Aşırı Tepki Vermekten Neden Kaçınılmalı?
Deneme sınavı, hazırlığın belli bir günündeki durumunu gösterir; tek başına sınav sonucunu belirlemez. Uykusuzluk, zor bir test, süre yönetimi veya belirli bir konu eksiği netleri geçici olarak düşürebilir. Ailenin her düşüşte kızması, panikle yeni kaynaklar alması ya da çalışma saatlerini birden artırması, öğrencinin sonuçlarını saklamasına veya sonuçları ile ilgili yalan söylemesine neden olabilir.
Daha iyi bir yaklaşım önce öğrencinin kendi değerlendirmesini dinlemektir. Hangi ders düştü, yanlışlar bilgi eksikliğinden mi geldi, süre nerede kaybedildi? Bu sorular sakin biçimde konuşulduğunda deneme bir yargı aracından gelişim için kullanabileceği bir araca dönüşür. İyi sonuçta aşırı ödül, kötü sonuçta ağır ceza vermek yerine sürecin düzenliliğine bakmak daha sağlıklıdır.
Sınav ve Üniversite Hedefleri Konusunda Baskı Kurulmamalı mı?
Ailelerin bölüm, şehir ve meslek konusunda görüş bildirmesi doğaldır. Maddi koşullar, barınma imkânı veya öğrencinin bilmediği meslek gerçekleri açıkça konuşulabilir. Sorun, bu konuşmanın “ya şu bölümü kazanırsın ya da başarısız sayılırsın” biçimine dönüşmesidir. Tek bir üniversiteyi veya mesleği kabul edilebilir olarak göstermek, öğrencinin sınavı bütün hayatını belirleyen geri dönüşsüz bir karar gibi görmesine yol açabilir.
YKS sürecinde ebeveyn tutumu, hedef koyarken hem gerçekçi hem esnek olmalıdır. Öğrencinin ilgisi, güçlü olduğu dersler ve ulaşılabilir seçenekler birlikte değerlendirilebilir. Son karar üzerinde konuşulsa bile öğrencinin tercih sürecine katılması gerekir. Kendi hedefi üzerinde söz sahibi olan bir öğrenci, çalışma sorumluluğunu da daha kolay sahiplenir.
Sınav Hakkında Sürekli Konuşmak Öğrenciyi Nasıl Etkiler?
Sınav sürecinde aile içindeki her sohbet netlere, konu durumuna ve sınava kalan süreye dönüyorsa öğrenci evde de dinlenemez. Sofrada, arabada ve akraba ziyaretinde sınav konuşulması; sınavın hayatın tamamını kapladığı hissini güçlendirir. Özellikle öğrencinin yanında başkalarına sürecini anlatmak öğrenciyi ilerleyen süreçte size karşı kendini paylaşmasını zorlaştırabilir.
Aileler Öğrencinin Motivasyonu Düştüğünde Nasıl Yaklaşmalı?
Motivasyon her gün aynı düzeyde kalmaz. Kötü geçen bir denemenin ardından birkaç gün isteksiz olmak veya yoğun bir haftada yorulmak tek başına ciddi bir sorun değildir. Böyle anlarda “Hâlâ nasıl motive olamıyorsun?” demek yerine öğrencinin ne yaşadığını dinlemek gerekir. Sorun büyük görünüyorsa gün içindeki program azaltılabilir: Bütün günü kurtarmaya çalışmak yerine bir konu tekrarı veya kısa bir testle yeniden başlamak yeterli olabilir.
Ders çalışmayan çocuklarda isteksizlik haftalarca sürüyor, öğrenci günlük işlevlerini yerine getirmekte zorlanıyor, uyku veya iştahı belirgin biçimde değişiyor ya da yoğun kaygı nedeniyle çalışamıyorsa konu yalnızca ders disiplini olarak görülmemelidir. Bu durumda psikolojik danışmandan veya uygun bir ruh sağlığı uzmanından destek almak düşünülebilir. Ailenin çocuğuna verebileceği en önemli mesaj, sonuç ne olursa olsun öğrencinin yanında olmak ve sınavın ailedeki yeri için bir belirleyici olmadığını hissetirebilmek.