Sırasıyla Osmanlı Padişahları ve Özellikleri
İçindekiler
- 1Kuruluş Dönemi Osmanlı Padişahları
- 2Klasik Dönem Osmanlı Hükümdarları
- 3Değişen Dünya Dengeleri ve Osmanlı Yenileşme Hareketleri
- 4Modernleşme Çabaları ve Dağılma Süreci
- 5SIKÇA SORULAN SORULAR (SSS)
Osmanlı tarihi, Söğüt ve Domaniç civarında küçük bir uç beyliği olarak başlayan, ardından üç kıtaya yayılan devasa bir imparatorluğun hikayesidir. Bu köklü geçmişi anlamak, özellikle LGS kapsamındaki T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük dersi ile genel tarih bilinci için büyük önem taşır.
Sen de LGS’ye hazırlanırken oldukça karmaşık konuların daha rahat üstesinden gelmek istiyorsan LGS koçluğu hizmetinden faydalanabilir, bu süreci daha sistematik bir şekilde yürütebilirsin.
Bu rehberimizde,Osmanlı Devleti’nin kuruluşundan yıkılışına kadar hüküm sürmüş tüm Osmanlı padişahları kronolojik şekilde inceleyeceğiz.
Kuruluş Dönemi Osmanlı Padişahları
Osmanlı Devleti’nin temelleri, Bizans sınırında bir uç beyliği olarak atılmıştır. Bu dönemin en büyük özelliği, istimalet politikas ve gaza anlayışıdır.
Osman Gazi (1299 - 1326): Osmanlı Devleti’nin kurucusudur. Kendi adına ilk Osmanlı akçesini bastırmıştır. Bizans ile yapılan ilk savaş olan Koyunhisar Savaşı onun dönemindedir.
Orhan Gazi (1326 - 1362): Bursa’yı fethederek başkent yapmıştır. İlk düzenli orduyu kurmuş, ilk medreseyi açmış ve divan teşkilatını oluşturmuştur. Beylikten devlete geçiş onunla başlamıştır.
I. Murad (Hüdavendigar) (1362 - 1389): Edirne’yi fethedip başkent yapmıştır. Sırpsındığı Savaşı ile Haçlıları mağlup etmiştir. İlk kez "Sultan" unvanını kullanan padişahlardandır.
I. Bayezid (Yıldırım) (1389 - 1402): İstanbul’u ilk kez kuşatan padişahtır. Anadolu Türk siyasi birliğini büyük ölçüde sağlama başarısını göstermiştir. Ancak 1402 Ankara Savaşı'nda Timur’a yenilmesiyle Osmanlı Devleti 11 yıl sürecek olan Fetret Devri’ne girmiştir.
Klasik Dönem Osmanlı Hükümdarları
Fetret Devri’nden başarıyla çıkan devlet, kısa sürede toparlanarak dünya siyasetine yön veren bir imparatorluğa dönüşmüştür.
I. Mehmed (Çelebi) (1413 - 1421): Fetret Devri’ne son vererek devleti dağılmaktan kurtardığı için Osmanlı Devleti’nin ikinci kurucusu kabul edilir.
II. Murad (1421 - 1444 / 1446 - 1451): Varna ve II. Kosova Savaşları ile Balkanlar’daki Türk hakimiyetini kesinleştirmiştir.
II. Mehmed (Fatih Sultan Mehmed) (1444 - 1446 / 1451 - 1481): 1453 yılında İstanbul’u fethederek Orta Çağ’ı kapatıp Yeni Çağ’ı açmıştır. Bizans İmparatorluğu'na son vermiştir. Karadeniz’i bir Türk gölü haline getirmek için Kırım’ı fethetmiştir.
II. Bayezid (1481 - 1512): Cem Sultan olayı nedeniyle bu dönem batı dünyasında fetihlerin yavaşladığı bir yükselme dönemi içi duraklama evresi olarak nitelendirilir.
I. Selim (Yavuz Sultan Selim) (1512 - 1520): 8 yıllık saltanatına çok büyük başarılar sığdırmıştır. Çaldıran Savaşı ile Safevi tehlikesini önlemiş, Turnadağ Savaşı ile Anadolu Türk siyasi birliğini kesin olarak sağlamıştır.
I. Süleyman (Kanuni Sultan Süleyman) (1520 - 1566): Batı dünyasında "Muhteşem", Doğu dünyasında adaleti nedeniyle "Kanuni" olarak anılır. Belgrad ve Rodos’u fethetmiş, Mohaç Meydan Muharebesi ile Macaristan’ı iki saatte mağlup etmiştir. Preveze Deniz Zaferi ile Akdeniz bir Türk gölü haline gelmiştir.
Değişen Dünya Dengeleri ve Osmanlı Yenileşme Hareketleri
Avrupa’daki Coğrafi Keşifler, Rönesans ve Reform hareketleri Osmanlı Devleti’ni ekonomik ve askeri açıdan olumsuz etkilemeye başlamıştır. Bu dönemde osmanlı padişahları sırasıyla duraklama, gerileme ve dağılma süreçlerinde devleti kurtarmak adına çeşitli ıslahatlar yapmışlardır.
II. Selim (Sarı Selim) (1566 - 1574): Ordunun başında sefere çıkmayı bırakan ilk padişahtır. Kıbrıs onun döneminde fethedilmiş, ardından İnebahtı Deniz Mağlubiyeti yaşanmıştır.
III. Murad (1574 - 1595): Döneminde Osmanlı Devleti doğuda en geniş sınırlarına ulaşmıştır.
III. Mehmed (1595 - 1603): Sancak sisteminden yetişen son padişahtır. Eğri Fatihi unvanıyla bilinir ve Haçova Meydan Muharebesi’ni kazanmıştır.
I. Ahmed (1603 - 1617): Sancak sistemini kaldırarak taht kavgalarını önlemek amacıyla "Ekber ve Erşed" (en yaşlı ve en olgun olanın tahta geçmesi) sistemini getirmiştir.
I. Mustafa (1617 - 1618 / 1622 - 1623): Akli dengesi yerinde olmadığı gerekçesiyle iki kez kısa sürelerle tahta çıkmış ve indirilmiştir.
II. Osman (Genç Osman) (1618 - 1622): İlk kez köklü ıslahat girişiminde bulunan padişahtır. Yeniçeri Ocağı’nı kaldırmayı düşündüğü için yeniçeriler tarafından şehit edilmiştir.
IV. Murad (1623 - 1640): İstanbul’u ve devlet otoritesini demir yumrukla yönetmiştir. İçki, tütün ve gece sokağa çıkma yasakları getirmiştir. Bağdat Fatihi olarak anılır.
İbrahim (Sultan İbrahim) (1640 - 1648): "Deli İbrahim" olarak da anılır. Döneminde Girit Adası kuşatması başlamış ve 24 saat sürmüştür.
IV. Mehmed (Avcı Mehmed) (1648 - 1687): 6 yaşında tahta çıkarak en genç padişah olmuştur. Köprülüler dönemi gibi sadrazamların güçlü olduğu bir dönem yaşamıştır.
II. Süleyman (1687 - 1691): Kutsal İttifak Savaşları döneminde tahta çıkmıştır. İç karışıklıkları önlemeye çalışmış, Köprülüzade Fazıl Mustafa Paşa'yı sadrazamlığa getirmiştir.
II. Ahmed (1691 - 1695): Salankamen Muharebesi'ndeki yenilgi ve Fazıl Mustafa Paşa'nın şehit düşmesiyle sarsılan zorlu bir askeri dönemde padişahlık yapmıştır.
II. Mustafa (1695 - 1703): Ordunun başında sefere çıkan son Osmanlı padişahıdır. Edirne Vakası ile tahttan indirilmiştir.
III. Ahmed (1703 - 1730): Lale Devri padişahıdır. Bu dönemde Avrupa’nın üstünlüğü ilk kez kabul edilmiş ve batı tarzı yenilikler yapılmıştır.
I. Mahmud (1730 - 1754): Batı tarzı askeri ıslahatlara ağırlık vermiş, Fransız asıllı Humbaracı Ahmed Paşa'yı görevlendirmiştir.
III. Osman (1754 - 1757): Kısa saltanatında İstanbul’da büyük yangınlar yaşanmıştır. Nuruosmaniye Camii onun döneminde tamamlanmıştır.
III. Mustafa (1757 - 1774): Maliyeyi düzeltmek için iç borçlanma sisteminin temelini atmıştır. 1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşı onun döneminde başlamıştır.
I. Abdülhamid (1774 - 1789): Tahta çıktığında Rusya ile ağır şartlar içeren Küçük Kaynarca Antlaşması imzalanmıştır.
III. Selim (1789 - 1807): Nizam-ı Cedid adıyla hem yeni bir ordu kurmuş hem de geniş kapsamlı ıslahatlar yapmıştır. İlk daimi elçilikleri açmıştır.
IV. Mustafa (1807 - 1808): Kabakçı Mustafa İsyanı sonrası çok kısa süre tahtta kalmış, Alemdar Mustafa Paşa'nın İstanbul'a gelmesiyle tahttan indirilmiştir.
Modernleşme Çabaları ve Dağılma Süreci
19. yüzyıl, Osmanlı Devleti’nin Fransız İhtilali’nin getirdiği milliyetçilik akımı ve Sanayi İnkılabı’nın yarattığı sömürgecilik yarışı altında en zorlandığı dönemdir. LGS müfredatının başlangıç noktasını oluşturan "Uyanan Avrupa ve Sarsılan Osmanlı" ünitesi doğrudan bu padişahların dönemlerini kapsar.
II. Mahmud (1808 - 1839): Osmanlı tarihinin en reformist padişahlarındandır. 1826 yılında Yeniçeri Ocağı’nı kaldırarak (Vaka-i Hayriye) yerine Asakir-i Mansure-i Muhammediye ordusunu kurmuştur.
Sultan Abdülmecid (1839 - 1861): 1839 yılında Tanzimat Fermanı’nı, 1856 yılında ise Islahat Fermanı’nı ilan etmiştir. Kanun üstünlüğü ilk kez kabul edilmiştir.
Sultan Abdülaziz (1861 - 1876): Avrupa seyahatine çıkan ilk Osmanlı padişahıdır. Donanmaya büyük önem vermiş, Osmanlı donanmasını dünyanın en büyük donanmalarından biri haline getirmiştir.
V. Murad (1876): Osmanlı tarihinde yalnızca 93 gün tahtta kalarak en kısa süre hükümdarlık yapan padişah olmuştur. Sağlık sorunları nedeniyle tahttan indirilmiştir.
II. Abdülhamid (1876 - 1909): 1876 yılında Jön Türklerin baskısıyla Türk tarihinin ilk anayasası olan Kanun-i Esasi’yi ilan etmiş ve I. Meşrutiyet dönemini başlatmıştır. Ancak 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nı (93 Harbi) gerekçe göstererek meclisi kapatmış ve İstibdat (baskı) Dönemi'ni başlatmıştır. 1908 yılında İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin baskısıyla II. Meşrutiyet’i ilan etmiştir. 31 Mart Vakası sonrasında tahttan indirilmiştir.
V. Mehmed (Reşad) (1909 - 1918): Trablusgarp, Balkan Savaşları ve I. Dünya Savaşı bu padişahın döneminde yaşanmıştır. Çanakkale Zaferi bu dönemin en önemli askeri başarısıdır.
VI. Mehmed (Vahdeddin) (1918 - 1922): Osmanlı Devleti'nin son padişahıdır. I. Dünya Savaşı'nın ardından imzalanan Mondros Ateşkes Antlaşması ve Sevr Projesi bu döneme denk gelir. 1 Kasım 1922'de saltanatın kaldırılmasıyla hükümdarlığı resmen sona ermiştir.
Bu önemli ve karışık konunun temelini sağlam atmak ve tüm sınav konularındaki eksiklerini yakından takip etmek için Baykuş Mentörlük’ten koçluk alabilir, süreci daha profesyonel yürütebilirsin.
SIKÇA SORULAN SORULAR (SSS)
Osmanlı Devleti’nin ilk padişahı kimdir?
Osmanlı Devleti’nin ilk padişahı ve kurucusu Osman Gazi'dir. 1299 yılında Söğüt ve çevresinde bağımsızlığını ilan ederek beyliğin temellerini atmıştır.
İstanbul’u fetheden padişah kimdir?
İstanbul’u 29 Mayıs 1453 tarihinde fetheden padişah II. Mehmed'dir. Fetih sonrası tüm dünyada Fatih Sultan Mehmed unvanıyla anılmaya başlanmıştır.
Osmanlı’nın son padişahı kimdir?
Osmanlı Devleti'nin 36. ve son padişahı Sultan VI. Mehmed’dir. Saltanatın kaldırılmasıyla hükümdarlığı sona ermiştir.
Osmanlı padişahları nasıl ezberlenir?
Osmanlı hükümdarları listesini ezberlemek için en etkili yöntem onları kronolojik dönemlere (Kuruluş, Yükselme, Duraklama, Gerileme, Dağılma) ayırmaktır.
Osmanlı’nın en güçlü dönemi hangisidir?
Osmanlı İmparatorluğu'nun siyasi, askeri, ekonomik ve kültürel açıdan zirveye ulaştığı, en güçlü dönemi I. Süleyman (Kanuni Sultan Süleyman) dönemidir.
Osmanlı’da en uzun süre tahtta kalan padişah kimdir?
Osmanlı tarihinde tahtta en uzun süre kalan hükümdar, 46 yıl (1520 - 1566) boyunca devletin başında bulunan Kanuni Sultan Süleyman'dır.